Direct contact: 0492-574830 info@vanhooffarbeidskundigadvies.nl

Van werk als productiegoed naar werk als consumptiegoed

Jac van der Klink, vanaf 17 april hoogleraar Psychische gezondheid en duurzame inzetbaarheid in arbeid aan Tilburg University. stelde in zijn oratie ‘Waarde aan het werk; duurzame inzetbaarheid als capability; een multidisciplinair perspectief’ dat een radicale verandering moet komen in de visie op (duurzaam) werken en gezondheid.

Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals robotisering en flexwerken veranderen de arbeidsmarkt in hoog tempo. Daarom is een nieuwe zienswijze op werk nodig. Werk is niet alleen gericht op een inkomen, maar werk moet bijdragen aan andere waarden, zoals bijvoorbeeld welzijn, geluk, creativiteit. Belangrijk is dan dat de mens niet gezien moet worden als een productiefactor maar als consument van werk. Werk is dan een consumptiegoed.

Wie werk als consumptiegoed gaat zien, laat het rendementsdenken los. De waarde van werken zit niet alleen in het resultaat maar juist ook in het werken zelf. Werk mag de gezondheid niet aantasten. Werk moet voldoening geven en bijdragen aan persoonlijke behoeften en ambities.

De bedrijven en organisaties die de toekomst gaan maken zijn die, die investeren in mensen en menselijk kapitaal, in goed personeelsbeleid en in een werkomgeving waarin mensen zich gewaardeerd en waardevol voelen.
Zij frustreren niet de behoeften van mensen naar intrinsieke waarden in het werk die bijdragen aan geluk, welzijn en zingeving (‘capabilities’). Dat zijn de bedrijven die de toekomst zonnig tegemoet kunnen zien en mogen rekenen op een stabiele duurzame groei.

Er moet een radicale verandering komen in de visie op (duurzaam) werken en gezondheid. De mens moet niet gezien worden als een productiefactor maar als consument van werk, en werk dus als een consumptiegoed. De waarde van werken zit niet alleen in het resultaat maar juist ook in het werken zelf. Werk moet voldoening geven, niet de gezondheid aantasten en bijdragen aan persoonlijke behoeften en ambities. Startwaarden (professionaliteit, goede werkcondities) zijn net zo belangrijk als eindwaarden (output, resultaat, targets).
Probleem is dat die waarden in toenemende mate onder druk komen te staan, ofschoon er ook voldoende voorbeelden zijn, zoals bijvoorbeeld Buurtzorg Nederland en het Rijksmuseum, waarin mensen weer centraal worden gesteld en zodoende hun werk als nuttig, waardevol en zingevend ervaren. Een aardig inkomen is leuk, maar niet alleenzaligmakend. Ook creativiteit en participatie zijn belangrijke kernwaarden.

Werk moet waarde toevoegen om duurzaam te zijn: voor de arbeidsorganisatie en voor het individu. Thomas Piketty laat zien dat de factor inkomen door arbeid in het kapitalisme historisch gezien steeds sterker ondergeschikt raakt aan de factor kapitaal.Arbeid zal over een paar decennia vrijwel geen (economische) waarde meer hebben ten opzichte van kapitaal, wat wordt versterkt door verdere mechanisering, robotisering en computerisering. We zien dat nu al aan het gemak waarmee productie verschoven wordt naar lagelonengebieden en in de attitude van kapitaalbezitters (denk aan V&D en ABN Amro). In 2016 bezit de rijkste 1% van de wereldbevolking meer dan de rest.

Dit betekent, aldus Van der Klink, dat de productieve outputkant van werk minder waarde krijgt. In het huidige denken wordt de outputkant juist sterk benadrukt. Dit in tegenstelling tot hoe de oude Grieken tegen werk aankeken, maar ook in tegenstelling tot wat professionals belangrijk vinden in hun werk (de proceskant; ‘goed’ werk leveren).

Omdat de waarde van werk bijna uitsluitend wordt afgemeten aan het productieve aspect, wordt op crises gereageerd door de ‘productie’ te verhogen wat ten koste gaat van het proces. De zorg bijvoorbeeld wordt vrijwel geheel gestuurd door kosteneffectiviteit. Werknemers in die sector voelen zich daarom niet meer erkend in hun professionaliteit. Historisch gezien is het ook contra-productief.

De oplossing ligt volgens Van der Klink in een drastische waardeherziening, waarbij veel meer het consumptie-aspect van werk wordt benadrukt en de waarde ‘inkomen’ anders worden ingevuld. Werk moet bijdragen aan andere waarden, zoals zin, geluk, creativiteit, welzijn e.d.

In Forma wil als vitaliteitsspecialist graag vanuit deze visie haar bijdrage leveren aan de benodigde cultuuromslag!

We gebruiken onder andere analytische cookies om ons websiteverkeer geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen.
Meer informatie over de verwerkte gegevens kunt u lezen in onze privacybeleid.

[X] Ik ga akkoord met bovengenoemd privacybeleid